Στάση στο Καλαμάκι

Επίσκεψη στο Λαύριο
Κυριακή 26 Απριλίου 2026

Ένας υπέροχος οικοδεσπότης και ξεναγός, ο καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ Νίκος Μπελαβίλας, συντρόφευσε την Κυριακή 26/4/2026 τα μέλη και τους φίλους της Στάσης στο Καλαμάκι στην ανοιξιάτικη εξόρμησή τους στο Λαύριο. 

Επισκεφθήκαμε κατ' αρχάς το αρχαίο θέατρο Θορικού, τα μεταλλεία και τα πλυντήρια της αρχαιότητας. 

Στη συνέχεια πήγαμε στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου. Ακούσαμε την ιστορία των μεταλλείων Σερπιέρη, είδαμε το αρχείο που σώθηκε σχεδόν ακέραιο χάρη στην πολύτιμη συνεισφορά του Μετσόβιου Πολυτεχνείου και των καθηγητών του και σύντομα θα λειτουργεί. Ξεναγηθήκαμε και περπατήσαμε το μουσείο Μεταλλείας και Μεταλλουργίας που επίσης σύντομα αναμένεται να είναι επισκέψιμο και στο οποίο υπεύθυνος είναι ο Ν. Μπελαβίλας. Μάθαμε για την μακρόχρονη προσπάθεια των καθηγητών του Πολυτεχνείου να διασώσουν στο ακέραιο την αρχιτεκτονική και το περιβάλλον του Πάρκου. Και για τις κοπιώδεις προσπάθειες να καθαρίσουν τον χώρο από τα τοξικά απόβλητα της λειτουργίας του εργοστασίου. Το ενδιαφέρον βέβαια είναι ότι ο χώρος έχει και μέλλον αφού εκεί κατασκευάζεται χώρος που θα στεγάσει το data center όπου θα λειτουργεί ο υπερυπολογιστής του ελληνικού δημοσίου, ο Δαίδαλος.

Στο τέλος περπατήσαμε στον εργατικό οικισμό Κυπριανού που δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αι, στο πλαίσιο μιας πρωτοποριακής για την εποχή αντίληψης, για τους εργαζόμενους της Μεταλλουργίας Σερπιέρη, βρίσκεται δίπλα στο ομώνυμο πάρκο και κατοικείται και σήμερα. Στον οικισμό άνοιξε για χάρη μας το κτήριο Ευτέρπη που είχε κατασκευαστεί για τις πολιτιστικές και ψυχαγωγικές ανάγκες των εργαζομένων. Σήμερα το κτήριο έχει ανακαινισθεί στην αρχική του μορφή και σύντομα θα δοθεί για αντίστοιχη χρήση στους κατοίκους του Λαυρίου  όπως μας ανέφερε δήμαρχος Λαυρίου Δημ.Λουκάς στην σύντομη ομιλία του.

Συμπέρασμα Παρελθόν Παρόν και Μέλλον μπορούν να συνδυαστούν όταν υπάρχει θέληση, φαντασία, μεράκι, επιμονή.

(κείμενο Αγγελική Τσατση, φωτογραφίες Αλέκα Γιαννούτσου)

Το αρχαίο θέατρο Θορικού

Πλυντήριο μεταλλεύματος

Στοά λατομείου

Είσοδος στο υπό κατασκευή Βιομηχανικό Αρχείο Λαυρίου

Το υπό κατασκευή και ίδρυση Μουσείο Μεταλλείας Μεταλλουργίας Λαυρίου  

Τα αναστηλωμένα πλυντήρια των μεταλευμάτων 

Ο χώρος που θα στεγάσει τον υπερυπολογιστή Δαίδαλο

Το κτήριο Ευτέρπη βρίσκεται στην εργατική συνοικία Κυπριανού (1898-1899). Χρησιμοποιήθηκε επίσης ως στρατοδικείο για τους πολιτικούς κρατούμενους της  Μακρονήσου.

Με τον Δήμαρχο του Λαύριου Δημ.Λουκά